Werk je dagelijks met gevaarlijke stoffen dan heb je er als het goed is weleens van gehoord: CMR-stoffen. Ofwel: stoffen met carcinogene, mutagene of reproductietoxische eigenschappen. Maar wat zijn dit nu precies voor een stoffen, hoe ga je er het beste mee om en welke verplichtingen gelden er in de werksituatie?

Wat zijn het
Carcinogene stoffen zijn stoffen die kunnen leiden tot het ontstaan van kanker. Een mutagene stof kan DNA beschadigen waardoor erfelijke veranderingen worden veroorzaakt. Reproductietoxische stoffen kunnen de vruchtbaarheid en de ontwikkeling van het nageslacht schaden. Blootstelling aan CMR-stoffen kan dus ernstige gevolgen hebben voor de gezondheid. Werkgevers zijn daarom verplicht hun werkgevers tegen deze stoffen te beschermen.

Blootstelling aan deze stoffen
CMR-stoffen kunnen doorgaans al bij heel kleine hoeveelheden een risico voor de gezondheid vormen. Het effect van blootstelling aan CM-stoffen is niet onmiddellijk merkbaar. Het kan tientallen jaren duren voordat nadelige gezondheidseffecten aan het licht komen. De nadelige effecten van R-stoffen treden sneller op.

Herkenbaarheid
Het is lang niet altijd makkelijk om gevaarlijke stoffen als zodanig te herkennen. Stoffen die in een verpakking zitten zijn voorzien van een etiket waarop de gevaren zijn vermeld. Zij zijn herkenbaar. Er zijn echter ook stoffen die ontstaan tijdens de bewerking van materialen of vanuit processen. Voorbeelden zijn de emissies van dieselmotoren (DME), houtstof dat ontstaat bij het bewerken van hardhoutsoorten en kwartsstof bij het bewerken van steensoorten. Genoemde voorbeelden zijn kankerverwekkend.

SZW lijst
Om duidelijkheid te verschaffen over welke gevaarlijke stoffen CM- of R-eigenschappen hebben geeft het Ministerie van Sociale zaken en Werkgelegenheid de zgn. SZW-lijst met kankerverwekkende stoffen, mutagene of reprotoxische stoffen en processen uit. Deze lijst wordt tweemaal per jaar geactualiseerd. Op deze lijst staan stoffen én processen die door de EU ingedeeld zijn als CMR. Ze zijn opgenomen in bijlage VI van de CLP Verordening (EG) 1272/2008 en in bijlage 1 bij Richtlijn 2004/37/EG. De SZW-lijst is aangevuld met stoffen die de Gezondheidsraad heeft ingedeeld als kankerverwekkend of reproductietoxisch.

H-zinnen
Wanneer gevaarlijke stoffen een CLP-etiket (Classification, Labelling and Packaging) op de verpakking hebben worden de gevaarsaspecten van de stoffen daarop aangegeven met zogenoemde H(Hazerd)-zinnen. Kankerverwekkende stoffen worden aangegeven met H-zin H350, mutagene stoffen met H340 en reproductietoxische stoffen met H360. Verder geeft het CLP-etiket aan of het gaat om CMR-stoffen, d.m.v. het ‘radiant man’-pictogram. Dit is de aanduiding voor stoffen die op lange termijn gezondheidsgevaarlijk zijn.

Verder lezen; neem dan een abonnement op Chemische Logistiek Magazine. Of werkzaam in de logistiek en op zoek naar een Cursus Chemie voor de logistiek?